Tema mjeseca

Analiza statističkih podataka o saobraćajnim/prometnim nezgodama pokazuje da oko 30% saobraćajnih/prometnih nezgoda bude uzrokovano nepropisnom brzinom kretanja vozila i brzinom neprilagođenom uslovima/uvjetima na putevima/cestama. Među pogreškama vozača treba izdvojiti i vožnju na nedovoljnoj udaljenosti – odstojanju između vozila. Saobraćajne/prometne nezgode koje su nastale navedenim uzrocima mogu se ublažiti inteligentnim sistemima pomoći za prilagodbu brzine.

Tempomat je uređaj koji se nalazi u automobilima i služi da automatski zadržava zadatu vrijednost brzine kretanja vozila od strane vozača. Pored raspoloživih i provjerenih sistema prilagodljivog tempomata (ACC) koji održavaju zadanu brzinu kretanja vozila i odgovarajuće rastojanje od vozila, razvijena je nova generacija pomoćnih sistema koji reaguju na postavljena ograničenja brzine, kao i na osobine profila puta, pod nazivom inteligentni sistemi prilagodbe brzine, odnosno ISA sistemi. Sistem inteligentnog prilagođavanja brzine kontrolira brzinu kretanja na inteligentan način, uzimajući u obzir, primjerice, postavljena obavještenja o ograničenju brzine i profil ceste.

Cilj ovog istraživanja je procjena najsavremenijih sistema prilagodbe brzine i opisivanja njihove funkcionalnosti.

Test je proveden na pet najnovijih modela vozila opremljenih ISA sistemom (AUDI, BMW, FORD, MERCEDES, VW). Najznačajnije razlike se upravo ogledaju u načinu na koji djeluju, te u elementima za rad i prikaz obavještenja.

Dok Fordov sistem jednostavno prilagođava brzinu kretanja na način da definiše graničnu brzinu kretanja postavljenu prema ograničenju brzine (osiguranje od radarskih kontrola), Audi, Mercedes i VW sistemi definišu postavljena ograničenja brzine u ACC-u, a također vrše prilagođavanje brzine profilu puta.

BMW-ov sistem se pokazao kao najobazriviji od pet testiranih sistema. Predlaže novu brzinu za svaku novonastalu situaciju, a da pritom vozač mora svaki put potvrditi predloženu brzinu kako bi se ista postavila u ACC. Ovo je veoma praktično jer ograničenja brzine koja su možda pogrešno očitana nisu automatski definisana u ACC. Međutim, S-klasa pokazuje ono što je tehnički izvedivo. Kod ovog vozila, sistem na autocestama i putevima/cestama prilagođava brzinu samostalno i gotovo savršeno, a vozač u rijetkim situacijama ima potrebu korigovati odluku sistema.

Svi testirani sistemi pomoći još uvijek ne izvršavaju prilagodbu brzine dovoljno dobro. Korisnost sistema na putevima/cestama gdje se ograničenja brzine često mijenjaju je i dalje ograničena.

U sljedećoj tabeli su prikazani rezultati testiranih sistema.

Na osnovu testova i stručnih mišljenja, tragom ovog istraživanja razvile su se preporuke i savjeti za proizvođače i kupce.

Preporuke za proizvođače su:

- Vozač bi trebao moći poništiti ili deaktivirati ISA sistem u bilo kojem trenutku. To je i više nego opravdano s obzirom na razliku postavljenih ograničenja brzine u različitim sredinama.
- Smatra se da u ovom trenutku nije potrebna obavezna instalacija ovih sistema.
- Kontrole i zasloni trebaju biti vidljivi i lako dostupni za vozača.
- Status sistema treba uvijek biti označen. Također, svaka neispravnost ili pogreška bi trebala biti jasno priopćena vozaču.

Savjeti za kupce su:

- Upoznajte se sa sistemom prije vožnje.
- U pravilu, sistemi za pomoć vozaču trebaju se koristiti samo kada su opravdani saobraćajnim i vremenskim uslovima.
- Redovno ažurirajte podatke vaše navigacije/mape.
- Gdje je moguće, prilagodite lična upozorenja (jačina, tolerancije i sl.).
- Budite svjesni postavljenih ograničenja brzine i nemojte se u potpunosti osloniti na sistem.
- Testirajte komforne sisteme poput ACC/ISA prije kupovine.

Testirani pomoćni sistemi u velikoj mjeri se razlikuju u radu i funkciji, pri čemu proizvođači imaju različita pristupna rješenja, pogotovo u smislu uključivanja vozača i njegove odluke. Potrebna je određena edukacija, odnosno upoznavanje sa sistemom, kako bi se isti mogao koristiti bez pretjeranog gubitka koncentracije i u punom kapacitetu.

Prije svega, ISA sistemi apsolutno zahtijevaju trenutne i tačne mape i podatke u cilju što kvalitetnijeg funkcionisanja. Nakon toga, prepoznavanje saobraćajnih/prometnih znakova u nepovoljnim vremenskim uslovima/uvjetima mora postati pouzdanije.

Pomoćni sistemi već pomažu vozačima u smislu održavanja odgovarajućeg odstojanja između vozila i brzine kretanja čime se povećava sigurnost u saobraćaju/prometu. Kako se pouzdanost i povjerenje od strane korisnika budu povećavali, ovi sistemi će imati utjecaj na još manju stopu saobraćajnih/prometnih nezgoda.

Prednosti i nedostaci sistema

AUDI A4

Sistem: Prediktivna efikasnost
Cijena: € 1,640 (dio Tour paketa pomoćnih sistema)
Ostalo: Dostupno samo kao dodatna oprema


Audijev sistem prilagodbe brzine sastoji se od uobičajenog limitera i ACC-a. U ACC-u dodatno se može aktivirati prediktivna kontrola kako bi se osiguralo adaptiranje brzine kretanja vozila obavještenjima ograničenja brzine (saobraćajnim/prometnim znakovima), kao i gradijentima i radijusima krivine. Pozitivna napomena: korisnik ima slobodu da odluči hoće li uključiti obavještenja ograničenje brzine, profil ceste ili oba parametra kontrole brzine.

Kada je ACC isključen, sistem pomoći prediktivne učinkovitosti ostaje aktivan u pozadini te pruža korisna uputstva za efikasnu vožnju, pouzdano implementira postavke ograničene brzine. Vremensko ograničenje brzine se unakrsno provjerava satom koji se nalazi u vozilu.

Vizuelno upozorenje koje Audi daje je možda i pretjerano diskretno. Brojke počinju istovremeno treperiti na glavnom ekranu i instrumentnoj grupi u trenutku kada brzina kretanja vozila prelazi postavljeno ograničenje brzine. Korisnik ima mogućnost postavljanja tolerancije od tri stepena od 5 km/h (između 0 i 15 km/h). Prediktivna kontrola sa uputama i podacima o putu radi mnogo bolje pošto sistem preuzima i obrađuje upute, tj. podatke sa navigacionog uređaja.

Dobra prilagodba profilu puta
Prepoznavanje uslova za ograničenje brzine (vrijeme, vremenski uslovi)
Prilagodba (vizuelno) upozorenje
Tri godine besplatnog ažuriranja - AudiConnect (od datuma prvog registriranja)
Izbjegava prestizanja sa desne strane na autocesti

Nema zvučnih upozorenja
Komanda za upravljanje nije pristupačna

VW Arteon

Sistem: Prediktivna kontrola brzine
Trošak: €500
Ostalo: Jedino dostupno u paketu dodatne opreme.

VW-ova prediktivna kontrola brzine daje dobre rezultate i ostavlja dobar utisak. Sistem najavljuje predstojeće intervencije na vrijeme i to vizuelnim i pisanim putem čime se vozač informiše o tome šta slijedi. Osim toga, sistem dozvoljava vozaču odbacivanje ili izmjenu najavljene intervencije. Kao i kod drugih sistema, predložena intervencija/korekcija ovisi o odabranom načinu vožnje. VW također omogućava korisniku da odluči da li da uključi parametre ograničenja brzine i/ili parametre profila puta za kontrolu/korekciju brzine kretanja vozila. Osim ACC, vozilo je opremljeno i tipičnim ograničivačem brzine (limiter). Upozorenja se ostvaruju vizuelnim, akustičnim ili kombinovanim načinom.

Tolerancija brzine može se podesiti između 0 i 20 km/h. Korelacija između kontrole brzine i upozorenja nije uspješno riješena budući da ACC nije u mogućnosti strogo poštovati ograničenja brzine. Sistem konstantno šalje zvučno upozorenje; ako je postavljena tolerancija od 0 km/h, rezultat je da se vozilo kreće nešto brže na ACC-u, te sistem upozorava na to.

Na njemačkim autocestama je uobičajna pojava prestizanja sa desne strane, što je direktan saobraćajni/prometni prekršaj. Međutim, ovaj prekršaj je često i neminovnost zbog nesavjesnih “sporih” vozača koji se ne drže desne trake. Arteon prepoznaje sporije automobile u lijevoj traci i pomaže vozaču da izbjegne visoke novčane kazne.

Dobra prilagodba profilu puta
Prepoznavanje uslova za ograničenje brzine (vrijeme, vremenski uslovi)
Personaliziranje upozorenja
Pet godina besplatnog ažuriranja (od datuma proizvodnje)
Izbjegava prestizanja sa desne strane na autocesti

BMW 7-series


Sistem: Sistem pomoći ograničenja brzine
Trošak: €1,910 (Dio pomoći pri vožnji u Plus paketu)
Ostalo: -

U BMW-u vozač je taj koji uvijek ima posljednju riječ. Za razliku od ostalih sistema proizvođača, vozač mora potvrditi bilo kakav prijedlog za korekciju brzine od strane sistema, a sistem prilagodbe brzine komunicira s ACC-om. Prednost ovakve postavke sistema je očigledna, ne postoji opasnost da se izvrši automatsko provođenje prilagodbe brzine na temelju pogrešnih očitanja saobraćajnih/prometnih znakova i/ili netačnih informacija.

Kao nijedan drugi, BMW sistem omogućava toleranciju od +/- 15 km/h u odnosu na postavljenu brzinu kretanja. Pored ACC-a, postoji i manuelni ograničivač brzine (limitator). Još jedna razlika u odnosu na druge sisteme je da BMW-ov sistem Speed Limit Assistant ne uključuje parametre profila puta među parametrima za kontrolu brzine kretanja.

Veoma pohvalna karakteristika je upozorenje o putu sa pravom prvenstva koje vozač dobije prilikom prelaska na raskrsnicama ili kružnim tokovima pri prekomjernoj brzini kretanja. Upozorenja se zasnivaju na saobraćajnim znakovima: put sa pravom prvenstva i STOP.


Prepoznavanje uslova za ograničenje brzine (vrijeme, vremenski uslovi)
Podešavanje tolerancije brzine kretanja
√ Besplatno ažuriranje sa Connected Drive
√ Upozorenje na put sa pravom prvenstva (saobraćajni znak)

Nema prediktivnih korekcija na osnovu profila puta (sve korekcije se sprovode na osnovu ograničenja brzine)
Ne izbjegava prestizanja sa desne strane na autocesti

Mercedes S-Class

Sistem: Aktivno održavanje rastojanja
Trošak: €2,737 (dio paketa pomoćnih Sistema vozaču)
Ostalo: Dostupno jedino u opciji dodatne opreme

Mercedes demonstrira ono što je tehnički izvedivo. Aktivna pomoć rastojanja sa prilagodbom brzine na osnovu profila puta, funkcioniše pouzdano i djeluje kao jako siguran sistem. Vozač na dionici A-B odvozi bez ikakvih značajnih problema. Razina inteligencije sistema pomoći je impresivna; npr., kada se približavate raskrsnicama ili kada se vozite u traci za usporavanje (isključnoj traci) sa setom bljeskalica za usmjeravanje, sistem to tumači kao namjeru okretanja vozila te na osnovu toga usporava automobil. Ipak, sistem nije u potpunosti bezbjedan; npr., sistem pogrešno tumači prelazak na desnu traku autoceste kao namjeru napuštanja autoceste, te započinje kočenje.
Izuzetna karakteristika, iako nerelevantna u ovom istraživanju, je prepoznavanje pješaka. Kada se vozilo približava pješačkom prelazu i osobe se nalaze na kolovozu, emituje se vizuelno upozorenje na instrument tabli ("Pažnja, pazite na pješake"). U današnjici, kada je automatizacija u povećanju, podsjećanje vozača na njegove dužnosti može biti prilično korisno. Neki od sistema pomoći su toliko sofisticirani da će na dugim i monotonim vožnjama vozači vjerovatno zaboraviti na ograničenja njihovih sistema. Kao i kod svih drugih sistema, vozač ima izbor između inteligentnog ACC-a i manualnog ograničivača brzine (limiter).

Prepoznaje manevar za isključenje sa autoceste
Detekcija pješaka – upozorenje na pješake
Prepoznavanje uslova za ograničenje brzine (vrijeme, vremenski uslovi)
Mogućnost podešavanja upozorenja za brzinu
Besplatno ažuriranje sa COMAND online
Izbjegava prestizanja sa desne strane na autocesti

Ford Galaxy


Sistem: CC sistem sa ograničivačem brzine
Trošak: €500
Ostalo: Dostupno jedino u opciji dodatne opreme

Iako sa instaliranim istim tipom sistema (ACC i ograničivač brzine), njihova podešavanja i funkcionalnosti su potpuno različite. Fordov sistem sa druge mora biti postavljen u režimu ograničenja brzine (limiter) da bi se pridržavali obavještenja o ograničenju brzine (saobraćajni/prometni znak). Drugim riječima, vozač ima potpunu slobodu da ubrzava i koči u rasponu na kojem je postavljen limiter, a sistem prilagođava brzinu samo tamo gdje je to neophodno, npr. kada vozač ignoriše postavljenu graničnu brzinu od 30 km/h. Neprijatno iskustvo nastaje kada sistem pogrešno očita saobraćajni/prometni znak za ograničenje brzine. Naravno, vozač može premostiti sistem i ubrzati u bilo kojem trenutku pomoću “kick-down”.

Pored ovog inteligentnog limitera, vozač može koristiti i manuelni limiter. U slučaju manuelnog limitera, vozač je taj koji određuje ograničenje brzine kretanja, a ne saobraćajni/prometni znak. Personalna podešavanja upozorenja su vrlo dobro riješena: u podmeniju vozač može podesiti varijabilnu toleranciju za upozorenje u zavisnosti od brzine kretanja. Sa najstarijim (najjednostavnijim) sistemom u ovom testu, Ford ipak ima najviši stepen tačnog prepoznavanja ograničenja brzine od cca 90%.

Prepoznavanje uslova za ograničenje brzine (vrijeme, vremenski uslovi)
Vrlo dobro prepoznavanje saobraćajnih/prometnih znakova (ograničenje brzine)
Podešavanje tolerancije brzine kretanja

Ne izbjegava prestizanja sa desne strane na autocesti
ACC ne nadzire postavljena ograničenja brzine

KOMPLETNA INFORMACIJA - ISA SISTEMI


Saobraćajno obrazovno takmičenje

E-testovi

Vrijeme

Sarajevo

  • Četvrtak
  • Petak
  • Subota
Zatvori X
}